Doen

  • Formulieren
  • Documenten

Doen

Leren

  • Tips
  • Instructie
  • Voorbeelden
  • Achtergrond

Leren

Beschrijving Stap 1 - Integrale vragenanalyse

Analyseer samen met de jeugdige/ het gezin de situatie. Kijk naar alle leefgebieden en naar álle factoren van belang. Breng de problemen én krachten in kaart.

De GI ontvangt een opdracht van de rechtbank en een rapportage raad voor de kinderbescherming met een analyse van de situatie. De GI gebruikt dit als basis voor de analyse en het eerste gesprek met de jeugdige of het gezin.

Wat is een IVA?

De IVA is in feite een goed gesprek. Met behulp van een Integrale Vragenanalyse breng je samen met de jeugdige of het gezin in kaart wat er aan de hand is. De IVA is cruciaal voor het verdere proces. Hoe specifieker het inzicht in de situatie van een kind of gezin is, hoe beter bepaald kan worden welke jeugdhulp écht gaat helpen.
De IVA is een onderdeel van het integrale Plan van Aanpak  (IPA, stap 2).

Het IVA geeft antwoord op deze vragen:

  1. Waar heeft de jeugdige/ het gezin last van? Wat zou de jeugdige het gezin graag veranderen?
  2. Wat gaat goed? Wat kan de jeugdige/ het gezin of hun netwerk zelf?
  3. Hoe schatten het netwerk, de hulpverlener en evt. anderen de behoefte aan zorg in?
  4. Wat is er al eerder ingezet aan hulpverlening/diagnostiek en wat werkte wel/niet?

Ga altijd na of een jeugdige of gezin al jeugdhulp krijgt of eerder jeugdhulp kreeg en welk resultaat ze daarmee wil of wilde behalen

5 leefgebieden

Om een goed beeld te krijgen van alle factoren die van invloed zijn op de situatie kijk je samen met de jeugdige/ het gezin naar alle 5 leefgebieden. Daarom heet de vragenanalyse integraal.

  1. wonen
  2. financiële situatie
  3. gezondheid en veiligheid
  4. dagbesteding en participatie
  5. gezinssituatie en veiligheid.

Factoren van belang

Ga in het gesprek na:

  • Of het kind of gezin al gebruik maakt van specialistische jeugdhulp of voorzieningen in het voorliggend veld op het gebied van Jeugdhulp, Wmo of Participatie.
  • Waar is het kind, het gezin en hun netwerk goed in? Welke talenten en vaardigheden kunnen helpen om te bereiken wat een kind of gezin wil bereiken? Denk aan ondersteunende factoren, zoals: leerbaarheid, motivatie, eigen netwerk, het gaat goed op school, gebruik van voorliggende voorzieningen, eigen kracht, eigen regie. Kijk naar de inzet van ondersteunende factoren op alle leefgebieden.
  • Belemmerende factoren: zijn het tegenovergestelde van ondersteunende factoren: lage leerbaarheid, lage motivatie, weinig of geen eigen netwerk, problemen met of op school, weinig of geen mogelijkheden gebruik te maken van voorliggende voorzieningen, weinig mogelijkheden om terug te vallen op eigen kracht en eigen regie.
  • Risicofactoren: hebben een negatieve invloed op de veiligheid van het kind. Denk onder meer aan weinig aandacht voor het kind/ verwaarlozing, beperkte opvoedkundige vaardigheden van de ouders, verbale en/of lichamelijke agressie in het gezin, criminaliteit, verslaving, angst- en stemmingsproblemen in het gezin, gebrekkige persoonlijke verzorging, een ongezond voedingspatroon.

Waarom een IVA?

Voor het kind of gezin:
Het kind écht zien’, oog hebben voor alles wat een kind maakt tot wie en wat het is, is één van de bouwstenen van de Koers Jeugd. Dit is het beleidsplan van de regio Hart van Brabant voor Jeugdhulp. De IVA helpt het kind écht te zien. Het is voor jeugdigen en gezinnen de eerste kennismaking met een wereld die nieuw voor hen is. Ze zijn via een medisch verwijzer of een gecertificeerde instelling (GI) bij een jeugdhulpaanbieder terecht gekomen of hebben zelf contact gezocht met een van de toegangsteams, mogelijk op advies van een jeugdhulpaanbieder. Ze weten nog niet hoe het aanvragen van jeugdhulp werkt en hoe het zal zijn om die hulp te krijgen. Een IVA is niet alleen bedoeld om samen de situatie in kaart te brengen, maar ook om de basis te leggen voor een relatie die gebaseerd is op vertrouwen en gelijkwaardigheid. Een IVA helpt kinderen en gezinnen om voor henzelf duidelijk te krijgen wat er aan de hand is en wat ze willen veranderen. Doordat het gesprek óók gaat over wat goed gaat en wat kinderen, gezinnen en hun netwerk zelf kunnen doen om de situatie te verbeteren, voorkom je dat een kind of gezin in zijn geheel als ‘probleem’ gezien wordt. 

Voor het verdere proces:
Jeugdhulpaanbieders hebben de IVA nodig om een goed beeld te vormen van de situatie om de juiste jeugdhulp in te kunnen zetten.

 

Altijd een IVA maken?

Het uitgangspunt is dat je op basis van iedere hulpvraag een IVA maakt en uitgebreid met de jeugdige of het gezin naar de situatie kijkt. Soms mag het minder uitgebreid. Als professional beoordeel je zelf wanneer dat is en hoe je de IVA dan maakt.

Is een traject afgerond en heeft een jeugdige of gezin nog zorg nodig? Dan gaat de jeugdhulpaanbieder of toegangsmedewerker opnieuw met het kind of gezin in gesprek. Je beoordeelt als professional zelf hoe uitgebreid dat gesprek moet zijn en of alle onderdelen van de IVA opnieuw besproken moeten worden. Dat geldt ook wanneer een traject met de intensiteit H (voorheen doorlopend) of I (voorheen chronisch) bijna afloopt. Vanuit de bedoeling van resultaatgericht werken is het zinvol periodiek met de jeugdige of het gezin na te gaan of er iets in de situatie veranderd is en of de jeugdhulp nog steeds de best passende oplossing is.
Uit het eindverslag dat de jeugdhulpaanbieder altijd maakt, kun je al veel informatie halen. Je wilt een kind of gezin niet het gevoel geven dat je helemaal opnieuw begint of geen idee hebt van wie ze zijn en wat er speelt, maar je wilt op basis van de informatie die je al hebt wél nagaan of er veranderingen op een van de leefgebieden zijn die invloed kunnen hebben op de situatie en de in te zetten jeugdhulp. Jeugdigen en gezinnen geven overigens aan dat ze best bereid zijn hun verhaal nóg een keer te doen, als ze maar begrijpen waarom dat nodig is. En als ze maar het gevoel hebben dat degene die de vragen stelt niet helemaal bij nul begint.

Moet ik wéér mijn hele verhaal vertellen? Kinderen en gezinnen willen best nóg een keer vertellen wat er aan de hand is, zo lang ze maar snappen waarom dat nodig is. En het gevoel hebben dat je je al hebt verdiept in hun situatie.

Werkwijze

Je bepaalt als professional zelf hoe je een IVA maakt. Elke gemeente heeft het regionale format voor het integrale Plan van Aanpak (waar de IVA een onderdeel van is) voor eigen gebruik op maat gemaakt. De essentie van een goed IVA blijft daarin altijd overeind: een brede kijk op de situatie waarin je alle leefgebieden meeneemt en een verkenning van alle factoren van belang.
Het is aan jou als professional om te bepalen wat je opschrijft in de IVA. Ter inspiratie kun je het Voorbeeld Integrale Plan van Aanpak gebruiken. Bekijk het voorbeeld Integrale Plan van aanpak >

Medisch verwijzer en IVA

Huisartsen, jeugdartsen en medisch specialisten maken in de regel geen IVA, maar een snelle inschatting van de situatie. Wanneer zij een kind doorverwijzen, krijgt de jeugdhulpaanbieder nogal eens summiere informatie over de jeugdige, het gezin en de situatie of soms een meer uitgebreide omschrijving van de situatie van een Praktijkondersteuner Huisarts (POH-er). Bij een verwijzing via het medisch domein is het in de praktijk aan de verwezen jeugdhulpaanbieders om de situatie in kaart te brengen, een IVA te maken en duidelijk te krijgen of de te behalen resultaten matchen met de jeugdhulp die zij kunnen bieden.

Het zou prachtig zijn als ook alle huis- en jeugdartsen en medisch specialisten in het eerste contact met jeugdigen en gezinnen de situatie al breed in kaart brengen of doorverwijzen naar de Toegang. Het is voor de regio niet eenvoudig alle medische verwijzers in de regio te bereiken. Verschillende Toegangsteams onderhouden goede contacten met de (vooral) huisartsen en jeugdartsen bij hen in de buurt. Dit leidt er onder meer toe dat steeds meer huisartsen en jeugdartsen kinderen en jeugdigen doorverwijzen naar de Toegang voor een brede analyse van de hulpvraag en de situatie.

Termijn IVA

Voor een kind of gezin dat een hulpvraag stelt moet na maximaal 8 weken duidelijk zijn of het specialistische jeugdhulp krijgt en zo ja, welke. Er is geen termijn vastgelegd waarbinnen de IVA gemaakt moet zijn. Iedereen zal begrijpen dat dit zo snel mogelijk moet gebeuren nadat de hulpvraag is gesteld.

Moet IK de IVA maken?


Je bent de aangewezen persoon om de IVA te maken:


Je bent niet (per se) de aangewezen persoon om de IVA te maken:

  • Als je bij een jeugdhulpaanbieder werkt en in het eerste contact merkt dat de hulpvraag niet bij jouw organisatie past. Verwijs een jeugdige of gezin in zo’n geval naar de Toegang in hun woonplaats en informeer de verwijzer. Of overleg met de medisch verwijzer of de Toegang en neem de verantwoordelijkheid om de jeugdige zo snel en eenvoudig mogelijk op de juiste plek terecht komt.
  • Als je als toegangsmedewerker of jeugdhulpaanbieder tijdens het eerste contact merkt dat sprake is van een zeer complexe situatie. In de Praatplaat Complexe Problematiek  staat waar je terecht kunt: Regionaal Expertiseteam, Crisis Interventie Team (CIT), Jeugdbeschermingstafel, Bemoeizorg, of het Zorg- en Veiligheidshuis.
  • Als je als toegangsmedewerk of jeugdhulpaanbieder door het eerste contact vermoedt dat de veiligheid van het kind in het geding is. Neem contact op met Veilig Thuis: 013 7516789.. Meer informatie over Veilig Thuis vind je in de Praatplaat Complexe Problematiek.  Bekijk de Praatplaat Complexe Problematiek >
  • Als je als toegangsmedewerk of jeugdhulpaanbieder tijdens het eerste contact vermoedt dat een jeugdige zorg nodig heeft die valt onder de WLZ. Dit is langdurige zorg, waarbij er 24 uur zorg in nabijheid aanwezig moet zijn of waarbij permanent toezicht noodzakelijk is. Chronisch zieken en jeugdigen met een ernstige geestelijke, lichamelijke beperking of aandoening vallen onder de WLZ. Omdat het soms lastig te bepalen is wanneer er sprake is van Jeugdwet (of WMO) of WLZ is contact met medewerkers van MEE zinvol.

Je vindt meer informatie over de Wlz op de website van het CIZ. Ga naar de website van het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ) > 

Jeugdwet of Passend onderwijs?

Wanneer valt hulp en ondersteuning onder de Jeugdwet? En wanneer onder de wet op Passend Onderwijs? Grofweg kan het volgende onderscheid gemaakt worden: extra ondersteuning die primair is gericht op het leerproces, is de verantwoordelijkheid van de school. Is extra ondersteuning ook op andere gebieden nodig, dan kan de gemeente verantwoordelijk zijn.

School verantwoordelijk voor ondersteuning primair gericht op leerproces
Als de extra ondersteuning voor de leerling primair gericht is op het leerproces, is de school verantwoordelijk. Het gaat dan om ondersteuning gericht op het volgen van onderwijs en om de leerling verder te helpen in zijn onderwijsontwikkeling:

  • speltherapie die er op is gericht om spelenderwijs leerproblemen aan te pakken
  • observatie, onderzoek of tijdelijke begeleiding door een orthopedagoog of een psycholoog
  • het aanschaffen van aangepast lesmateriaal (bijvoorbeeld pictogrammen of braille leerboeken)
  • remedial teaching
  • begeleiding bij dyslexie
  • sociale vaardigheidstraining
  • kindcoaching

Combinatie WLZ en Jeugdwet
Uitgangspunt is dat geen pleegzorg vanuit de Jeugdwet toegekend kan worden wanneer een jeugdige volledig in een instelling verblijft op basis van een Wlz-indicatie. Er zou dan namelijk sprake zijn van dubbele zorg.

Pleegzorg in combinatie met een Wlz-indicatie is in bepaalde gevallen echter wel mogelijk. Wanneer een jeugdige bijvoorbeeld alleen doordeweeks in een instelling verblijft, dan is pleegzorg in de weekenden op grond van de Jeugdwet mogelijk.

Er zal altijd gekeken moeten worden naar wat in het belang van de jeugdige is. Wanneer een jeugdige op basis van zijn indicatie de hele week in een Wlz-instelling zou kunnen verblijven, maar geoordeeld wordt dat het beter voor de jeugdige is om een aantal dagen in een pleeggezin te verblijven, dan moet pleegzorg vanuit de Jeugdwet worden toegekend. De gemeente heeft in dat geval namelijk een jeugdhulpplicht.

Passend onderwijs of Jeugdwet?

  • Huiswerkbegeleiding: passend onderwijs
  • Remedial teaching: passend onderwijs
    • Motorische remedial teaching (MRT): passend onderwijs
  • Begeleiding op school: passend onderwijs of Jeugdwet
  • Intelligentieonderzoek: passend onderwijs
    • Diagnostisch proces jeugdhulp: jeugdwet onder voorwaarden
  • Dyscalculie: passend onderwijs
  • Dyslexie
    • Begeleiding en hulpmiddelen dyslexie: passend onderwijs
    • Diagnose en behandeling Ernstige Enkelvoudige Dyslexie: Jeugdwet
  • Epilepsie en leerproblemen: passend onderwijs
    • Overige ondersteuning bij epilepsie: passend onderwijs
  • Drukvest: Jeugdwet onder voorwaarden

Bekijk hier de Uitgebreide toelichting: Passend onderwijs of Jeugdwet >
Bekijk hier de Afbakening Jeugdwet met andere wetten (Schulinck) >